W grupie ludzi dotkniętych piętnem nowotworu są również osoby młode, które po wygranej walce chciałyby założyć rodzinę. Niestety skutki leczenia raka często są bezlitosne dla płodności kobiet i mężczyzn. Techniki leczenia nowotworu takie jak chemioterapia, radioterapia czy leczenie chirurgiczne w zdecydowanej większości przypadków wykluczają poczęcie dziecka drogą naturalną. Powrót do czynności rozrodczych i szansa poczęcia dziecka w sposób naturalny dotyczy niespełna 25% pacjentów i jest możliwa po odczekaniu czasu zleconego przez onkologa.
Nadzieję pacjentom onkologicznym daje współczesna medycyna, która umożliwia zachowanie ich płodności. Istnieje wiele technik i metod, które można wykonać przed lub po zakończeniu leczenia, po to by zwiększyć szansę na upragnione dziecko po wygranej walce z nowotworem.
Zachowania płodności kobiet przed i po leczeniu onkologicznym
Przed rozpoczęciem leczenia onkologicznego pacjentki, chcące w przyszłości zwiększyć szanse na macierzyństwo mają do wyboru zastosowanie następujących technik:
- Kriokonserwacja komórek jajowych
Jest to zamrożenie komórek jajowych. Stosowanie tej techniki pozwala na osiągnięcie prawie 100% przeżywalności zamrożonych komórek, które mogą być w przyszłości zapłodnione w procedurze in vitro ICSI. Zaletą tej metody jest fakt, że kobieta może mieć dzieci wiele lat po zamrożeniu komórek jajowych. - Kriokonserwacja zarodków
Procedura zabiegu jest taka sama jak w przypadku kriokonserwacji komórek jajowych, z tą różnicą, że mrożone są zarodki powstałe w wyniku zapłodnienia komórek jajowych kobiety plemnikami jej partnera/męża. - Kriokonserwacja jajników
Polega na laparoskopowym pobraniu kawałka jajnika i jego zamrożeniu. Po zakończeniu leczenia onkologicznego rozmrożone skrawki jajnika wszczepia się w miejsce wycięcia, w błonę wyścielająca jamę brzuszną lub w tkankę podskórną. Dzięki tej metodzie urodziło się już kilkanaście dzieci na świecie. Jest ona szczególnie zalecana w przypadku młodych dziewczynek.
Inne metody, takie jak farmakologiczna kastracja (uśpienie pracy jajnika na czas radio-chemioterapii) czy chirurgiczna transpozycja jajników (przemieszczenie ich w inne miejsce) nie dają pewności ochrony jajników przed zniszczeniem.
Po zakończeniu leczenia onkologicznego kobiety istnieje możliwość utrzymania zdolności rozrodczych za pomocą następujących metod:
- Metody rozrodu wspomaganego (inseminacja domaciczna, in vitro)
Gdy płodność kobiety jest obniżona i możliwości naturalnego poczęcia są ograniczone, po wykonaniu badań diagnostycznych, kwalifikuje się ją do procedur rozrodu wspomaganego. - Dawstwo komórek jajowych
Polega na umieszczeniu w macicy pacjentki, zarodka otrzymanego po zapłodnieniu komórki jajowej dawczyni z plemnikiem partnera/męża. - Adopcja zarodka
Gdy funkcje rozrodcze kobiety ulegną całkowitemu ustaniu i zostanie biologiczną matką nie jest możliwe, istnieje możliwość adopcji zarodka (komórka jajowa połączona z plemnikiem) pozostawionego przez pary, które zaszły w ciążę po zapłodnieniu in vitro i zdecydowały się oddać zamrożone nadliczbowe zarodki innym parom potrzebującym pomocy.
Zachowania płodności mężczyzn przed i po leczeniu onkologicznym
Najprostszą i najwygodniejszą metodą zachowania płodności u mężczyzn jestautokonserwacja nasieniaczyli zamrożenie odpowiednio przygotowanej próbki nasienia przed podjęciem leczenia onkologicznego. Tak zamrożone nasienie przetrzymywane jest bezpiecznie w pojemnikach z ciekłym azotem. Zaletą tej metody jest to, że przechowywane w ten sposób nasienie może być wykorzystane nawet po wielu latach od chwili zamrożenia.
Inne metody zachowania płodności takie jak ochrona gonad przy zastosowaniu środków farmakologicznych nie są alternatywą dla autokonserwacji nasienia, gdyż nie gwarantują przywrócenia płodności i mogą być stosowane tylko jako terapia dodatkowa.
Potencjał rozrodczy pacjenta po zakończeniu leczenia onkologicznego zależy od prawidłowej czynności jąder i dróg wyprowadzających nasienie. Ważne jest czy produkcja plemników uległa całkowitemu czy częściowemu zaburzeniu. Niezmiernie ważne jest zbadanie nasienia po zakończeniu leczenia. W zależności od jakości nasienia istnieją różne techniki odzyskania zdolności rozrodczych mężczyzny:
- Odzyskanie czynności jąder z pogorszeniem się jakości nasienia
Możliwości zapłodnienia metodą naturalną są w tym przypadku ograniczone. W tej sytuacji po przeprowadzeniu badania nasienia kwalifikuje się parę do leczenia metodami rozrodu wspomaganego (inseminacja domaciczna, zapłodnienie in vitro). - Brak plemników w nasieniu
Dzięki postępom w leczeniu niepłodności aktualnie nawet u połowypacjentów z brakiem plemników nasieniu (azoospermia) można dokonać zapłodnienia in vitro przy pomocy plemników pobranych z jąder lub najądrzy. W przypadku zupełnego braku plemników pozostaje możliwość inseminacji partnerki nasieniem dawcy nasienia.
Osiągnięcia współczesnej medycyny dają możliwość zachowania płodności osobom wymagającym leczenia choroby nowotworowej, a szeroki wachlarz specjalistycznych technik pozwala na dobranie odpowiedniej metody do uwarunkowań danego pacjenta.
źródło: Klinika Leczenia Niepłodności GAMETA
www.gameta.pl
Fot. Katarzyna Piwecka FOTOGRAFIA CIĄŻOWA I DZIECIĘCA Poznań
www.katarzynapiwecka.pl
